زخم بستر چیست و چگونه میتوان از آن پیشگیری و درمان کرد؟
زخم بستر یکی از مشکلاتی است که معمولاً برای افرادی که مدت طولانی در تخت استراحت میکنند یا تحرک کمی دارند، ایجاد میشود. اگر در خانوادهی خود بیمار بستری دارید یا از سالمندی مراقبت میکنید، آشنایی با زخم بستر و روشهای درمان آن میتواند از بروز عفونتهای خطرناک جلوگیری کند. در این مقاله از کلینیک زخم مرهم، همه چیز دربارهی زخم بستر، علائم، پیشگیری و درمان را به زبان ساده توضیح میدهیم.
⸻
زخم بستر چیست؟
زخم بستر (Pressure Ulcer) به آسیب پوستی و بافتی گفته میشود که در اثر فشار طولانیمدت روی پوست ایجاد میشود. این زخمها معمولاً در نواحی استخوانی بدن مانند پاشنه، باسن، لگن یا پشت بدن ایجاد میشوند، چون این نواحی تماس بیشتری با تخت یا ویلچر دارند.
زمانی که فشار مداوم باعث قطع جریان خون در یک ناحیه از بدن شود، سلولهای پوستی آن قسمت شروع به مردن میکنند و زخم ایجاد میشود. اگر زخم در مراحل اولیه درمان نشود، بهتدریج عمیقتر شده و حتی به عضلات و استخوان هم میرسد.
⸻
علائم اولیه زخم بستر
شناخت علائم اولیه زخم بستر بسیار مهم است، چون اگر زود تشخیص داده شود، درمان سادهتر خواهد بود. علائم اولیه شامل موارد زیر است:
• قرمزی مداوم روی پوست (که با فشار از بین نمیرود)
• احساس گرمی یا سردی غیرعادی در محل
• درد یا سوزش در ناحیهی خاصی از بدن
• تغییر رنگ پوست (تیرهتر یا روشنتر شدن نسبت به اطراف)
در این مرحله اگر مراقبت مناسب انجام شود، زخم کاملاً قابل کنترل است و معمولاً نیاز به درمان پیچیده ندارد.
⸻
چه کسانی بیشتر در معرض زخم بستر هستند؟
افراد زیر بیشتر در معرض زخم بستر قرار دارند:
1. سالمندان با تحرک محدود
2. بیماران بستری طولانیمدت (بعد از جراحی، سکته یا تصادف)
3. افراد مبتلا به دیابت یا مشکلات عصبی
4. کسانی که از ویلچر استفاده میکنند
5. افراد دچار سوءتغذیه یا کمآبی بدن
در کلینیک زخم مرهم بارها دیدهایم که آگاهی خانوادهها، مهمترین عامل پیشگیری از زخم بستر است.
⸻
پیشگیری از زخم بستر؛ ساده ولی حیاتی
پیشگیری همیشه بهتر از درمان است. برای جلوگیری از زخم بستر، رعایت چند نکتهی ساده ولی مؤثر کافی است:
• تغییر وضعیت بدن بیمار هر دو ساعت یکبار
• استفاده از تشکهای مواج یا ضد زخم بستر
• تمیز و خشک نگهداشتن پوست
• تغذیهی مناسب و مصرف مایعات کافی
• بررسی روزانه پوست در نواحی حساس
حتی اگر بیمار نمیتواند حرکت کند، کمک پرستار یا خانواده برای تغییر وضعیت بدن بسیار ضروری است.
⸻
درمان زخم بستر چگونه انجام میشود؟
درمان زخم بستر بسته به مرحلهی زخم متفاوت است. زخمها به چهار مرحله تقسیم میشوند؛ از قرمزی سطحی پوست تا زخمهای عمیق همراه با عفونت.
روشهای درمان عبارتاند از:
1. پاکسازی زخم (دبریدمان): برداشتن بافت مرده از روی زخم برای جلوگیری از گسترش عفونت.
2. پانسمانهای نوین: استفاده از پانسمانهای مرطوب مانند فوم، هیدروکلوئید یا آلژینات برای تسریع ترمیم.
3. کنترل عفونت: در صورت وجود ترشحات یا بوی نامطبوع، باید با مشاوره پزشک از آنتیبیوتیک یا مواد ضدعفونیکننده استفاده شود.
4. درمانهای کمکی: مانند لیزر تراپی، اوزونتراپی و استفاده از مواد ترمیمکننده پوست.
در کلینیک زخم مرهم، متخصصان ما ابتدا زخم را بر اساس مرحله، اندازه و محل بررسی میکنند و سپس بهترین روش درمانی را انتخاب مینمایند. هدف اصلی، ترمیم زخم و جلوگیری از بازگشت آن است.
⸻
مراقبت از زخم بستر در منزل
بسیاری از بیماران امکان مراجعه روزانه به کلینیک را ندارند. در چنین شرایطی، مراقبت در منزل با راهنمایی تیم تخصصی کلینیک انجام میشود. در شهرهای شمالی مانند نوشهر، خدمات درمان زخم در منزل به بیماران کمک میکند تا بدون جابهجایی، مراقبت تخصصی دریافت کنند.
در کلینیک زخم مرهم، خدمات درمان خانگی توسط پرستاران آموزشدیده انجام میشود تا زخم در محیطی ایمن و بهداشتی بهبود یابد.
⸻
نقش تغذیه در درمان زخم بستر
بدن برای ترمیم زخم نیاز به انرژی و مواد مغذی کافی دارد.
مصرف پروتئین (مانند مرغ، تخممرغ، ماهی)، ویتامین C، روی و آب کافی میتواند روند بهبود زخم بستر را سرعت دهد.
اگر بیمار تغذیهی ضعیفی دارد، حتماً با پزشک یا متخصص تغذیه مشورت کنید تا مکملهای لازم تجویز شود.
⸻
چرا مراجعه به کلینیک تخصصی زخم مهم است؟
زخم بستر اگر بهدرستی درمان نشود، میتواند منجر به عفونتهای شدید و حتی بستری در بیمارستان شود.
در کلینیک زخم مرهم در نوشهر، تیمی از پرستاران و پزشکان مجرب حضور دارند که با استفاده از تجهیزات نوین پانسمان و روشهای علمی روز دنیا، روند بهبود زخم را بهصورت ایمن و تخصصی مدیریت میکنند.
خدمات کلینیک شامل:
• بررسی دقیق نوع و مرحله زخم
• انتخاب مناسبترین پانسمان